Droge ogen: oorzaken, klachten en wat je eraan kunt doen

Droge ogen kunnen ontstaan wanneer het oog onvoldoende traanvocht aanmaakt of wanneer het aanwezige traanvocht te snel verdampt. Het traanvocht vormt normaal gesproken een dun beschermend laagje over het oog. Dit laagje houdt het oogoppervlak vochtig, helpt vuildeeltjes weg te spoelen en draagt bij aan een helder zicht. Wanneer deze beschermende traanfilm niet goed functioneert, kunnen de ogen geïrriteerd raken en kunnen verschillende klachten ontstaan.

Het probleem komt bij veel mensen voor en kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld na langdurig beeldschermgebruik, maar ook regelmatig terugkomen. Leeftijd, omgevingsfactoren, medicijngebruik en bepaalde lichamelijke veranderingen kunnen allemaal een rol spelen. Soms zijn de klachten vooral hinderlijk, terwijl langdurige of ernstige uitdroging van het oogoppervlak ook behandeling kan vereisen.

Hoe ontstaat een droog oog?

De traanfilm bestaat uit verschillende bestanddelen, waaronder water, vetten en slijmstoffen. Deze onderdelen zorgen er samen voor dat het vocht gelijkmatig over het oog wordt verdeeld en niet te snel verdampt. Wanneer één van deze onderdelen onvoldoende aanwezig is, kan de traanfilm instabiel worden.

Een veelvoorkomende oorzaak is een verminderde productie van traanvocht. Dit kan bijvoorbeeld optreden naarmate iemand ouder wordt. Ook hormonale veranderingen kunnen invloed hebben op de hoeveelheid en samenstelling van het traanvocht.

Daarnaast kan verdamping een belangrijke rol spelen. Klieren in de oogleden produceren een olieachtige stof die voorkomt dat tranen te snel verdampen. Wanneer deze kliertjes minder goed functioneren, kan het oogoppervlak sneller uitdrogen.

Airconditioning, verwarming, droge lucht en wind kunnen eveneens klachten veroorzaken of versterken. Mensen die veel achter een computer werken, knipperen bovendien vaak minder vaak. Daardoor wordt het traanvocht minder regelmatig over het oog verdeeld.

Welke klachten kunnen optreden?

De klachten verschillen van persoon tot persoon. Een branderig of prikkend gevoel komt regelmatig voor. Sommige mensen omschrijven het alsof er zand of stof in hun ogen zit. Ook roodheid, vermoeide ogen, jeuk en een zwaar gevoel rond de oogleden kunnen voorkomen.

Het zicht kan soms tijdelijk wazig worden. Na een paar keer knipperen wordt het zicht vaak weer duidelijker, omdat het traanvocht opnieuw over het oog wordt verdeeld.

Opvallend genoeg kunnen droge ogen ook juist tranende ogen veroorzaken. Wanneer het oogoppervlak sterk geïrriteerd raakt, kan het lichaam reageren door plotseling veel waterige tranen te produceren. Deze tranen bevatten echter niet altijd de juiste samenstelling om het oog langdurig vochtig te houden.

Fel licht kan onaangenaam worden en contactlenzen kunnen minder comfortabel aanvoelen. Vooral aan het einde van de dag kunnen de klachten duidelijker aanwezig zijn.

Beeldschermen en dagelijkse gewoonten

Langdurig kijken naar een telefoon, tablet of computerscherm kan de klachten versterken. Tijdens geconcentreerd beeldschermwerk neemt de knipperfrequentie vaak af. Regelmatig bewust knipperen kan daarom helpen.

Ook korte pauzes zijn verstandig. Kijk tijdens het werken af en toe enkele minuten naar iets dat verder weg staat. Hierdoor krijgen de ogen rust en wordt voorkomen dat ze voortdurend op dezelfde korte afstand moeten scherpstellen.

Een computerscherm kan het beste iets onder ooghoogte staan. Hierdoor zijn de oogleden iets verder gesloten en wordt een kleiner gedeelte van het oogoppervlak aan de lucht blootgesteld.

Voldoende drinken ondersteunt de normale vochtbalans van het lichaam, al verdwijnen oogklachten daarmee niet automatisch. Ook voldoende slaap kan helpen, omdat vermoeide ogen vaak gevoeliger zijn voor irritatie.

Wat kun je zelf doen?

Kunsttranen of bevochtigende oogdruppels kunnen verlichting geven. Er bestaan verschillende soorten, waarbij sommige producten conserveermiddelen bevatten en andere niet. Mensen die zeer regelmatig oogdruppels gebruiken, kunnen met een apotheker, optometrist of arts bespreken welk product het meest geschikt is.

Een warm kompres op gesloten oogleden kan bij sommige mensen helpen om de olieproducerende kliertjes in de oogleden beter te laten functioneren. Hiervoor kan bijvoorbeeld een schone warme doek worden gebruikt. De doek mag niet zo heet zijn dat de huid onaangenaam aanvoelt.

Probeer daarnaast directe luchtstromen richting het gezicht te vermijden. Een ventilator, airconditioning of verwarming die voortdurend op de ogen blaast, kan verdamping versnellen. In zeer droge ruimten kan een luchtbevochtiger soms prettig zijn.

Wanneer naar een arts?

Wanneer klachten langdurig aanwezig blijven, steeds erger worden of samengaan met pijn, sterke roodheid, lichtschuwheid of een duidelijke achteruitgang van het gezichtsvermogen, is medische beoordeling verstandig. Een huisarts, optometrist of oogarts kan onderzoeken waardoor de klachten worden veroorzaakt.

Soms spelen ontstekingen van de oogleden, problemen met de traanklieren, bepaalde geneesmiddelen of andere aandoeningen een rol. De behandeling hangt daarom af van de oorzaak.

Bij aanhoudende droge ogen is het vooral belangrijk om niet alleen de klachten tijdelijk te verzachten, maar ook te onderzoeken waarom de traanfilm onvoldoende bescherming biedt. Met aanpassingen in dagelijkse gewoonten, geschikte oogdruppels en indien nodig professionele behandeling zijn de klachten vaak aanzienlijk te verminderen.

Oog